ความจำเสื่อม กับ อัลไซเมอร์ ต่างกันไหม?

“หมอครับ…คุณแม่ความจำเสื่อม แปลว่าเป็นอัลไซเมอร์แล้วใช่ไหมครับ?”

นี่เป็นคำถามที่หมอเจอบ่อยมากในห้องตรวจโรคสมอง

• หลายคนใช้คำว่า
• “ความจำเสื่อม”
• และ
• “อัลไซเมอร์”

แทนกันโดยไม่รู้ตัว

แต่ในทางการแพทย์…

สองคำนี้ไม่ได้หมายความเหมือนกัน

การเข้าใจความแตกต่าง อาจเปลี่ยนวิธีที่เรามอง ดูแล และช่วยเหลือคนที่เรารักได้ตั้งแต่ระยะแรก

ความจำเสื่อม คือ “อาการ” ไม่ใช่ชื่อโรค

ลองนึกภาพว่า…

• “ไข้” ไม่ใช่ชื่อโรค
• แต่เป็นสัญญาณว่ามีบางอย่างเกิดขึ้นในร่างกาย

ความจำเสื่อมก็เช่นเดียวกัน

• มันคืออาการที่บอกว่า
• สมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ การคิด หรือการประมวลผลข้อมูล กำลังมีปัญหา

แต่สาเหตุอาจมีได้หลายอย่าง เช่น

• การนอนหลับไม่ดี
• ความเครียดหรือภาวะซึมเศร้า
• ผลข้างเคียงของยา
• ขาดวิตามินบางชนิด
• โรคหลอดเลือดสมอง
• โรคทางสมองอื่น ๆ

และหนึ่งในสาเหตุเหล่านั้นคือ…

โรคอัลไซเมอร์

อัลไซเมอร์ คือ “โรค” ที่ทำให้เกิดความจำเสื่อม

โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคของสมองที่เกิดจากความผิดปกติของเซลล์ประสาท

มีการสะสมของโปรตีนผิดปกติ เช่น amyloid และ tau ซึ่งส่งผลต่อการทำงานและการเชื่อมต่อของเซลล์สมอง

โดยมักเริ่มกระทบสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความจำใหม่

ทำให้เกิดลักษณะสำคัญ เช่น

• จำเรื่องเก่าได้
• แต่ลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น

• เล่าเรื่องอดีตได้ละเอียด
• แต่จำไม่ได้ว่าเมื่อเช้ากินอะไร

นี่จึงเป็นเหตุผลที่หลายครอบครัวสงสัยว่า…

“ทำไมจำเรื่องสมัยเด็กได้ แต่จำเรื่องเมื่อวานไม่ได้”

ไม่ใช่ทุกคนที่ขี้ลืม จะเป็นอัลไซเมอร์

นี่เป็นจุดที่สำคัญมาก

• บางคนอายุ 60-70 ปี เริ่มลืมชื่อคน
• ลืมว่าวางของไว้ตรงไหน

แต่ยังสามารถ

• ใช้ชีวิตได้ตามปกติ
• ดูแลตัวเองได้
• จัดการเรื่องสำคัญได้
• ตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ ได้เหมือนเดิม

อาจเป็นการเปลี่ยนแปลงของสมองตามวัย

แต่ถ้าความจำเริ่มกระทบ “ชีวิตประจำวัน”

เช่น

• จ่ายเงินผิดซ้ำ ๆ
• กินยาผิดหรือลืมกินยา
• หลงทางในที่คุ้นเคย
• ทำสิ่งที่เคยทำเป็นประจำไม่ได้
• คนรอบข้างเริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลง
• สิ่งเหล่านี้ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม

แล้วภาวะสมองเสื่อม (Dementia) อยู่ตรงไหน?

อีกคำหนึ่งที่หลายคนสับสนคือ “สมองเสื่อม”

สมองเสื่อมไม่ได้หมายถึงโรคเดียว

แต่หมายถึงภาวะที่สมองเสื่อมลงจนกระทบความสามารถในการใช้ชีวิต

อาจเกิดจากหลายโรค เช่น

• Alzheimer’s disease
• Vascular dementia จากโรคหลอดเลือดสมอง
• Lewy body dementia
• โรคสมองเสื่อมชนิดอื่น ๆ

พูดง่าย ๆ คือ

ความจำเสื่อม = อาการ

สมองเสื่อม = ภาวะที่กระทบการใช้ชีวิต

อัลไซเมอร์ = หนึ่งในโรคที่ทำให้เกิดสมองเสื่อม

คลังความรู้โรคสมอง
www.dradisak.com