ไมเกรนในเด็ก ปวดหัวไม่ใช่เรื่องเล็ก พ่อแม่ควรสังเกตอย่างไร

เมื่อพูดถึงไมเกรน หลายคนมักนึกถึงโรคของวัยทำงาน แต่ความจริงแล้ว ไมเกรนสามารถเกิดได้ตั้งแต่วัยเด็ก และเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดศีรษะเรื้อรังในเด็กวัยเรียนและวัยรุ่น

เด็กเป็นไมเกรนได้ตั้งแต่อายุเท่าไร?

ได้ตั้งแต่เด็กเล็ก — ไมเกรนอาจพบได้ตั้งแต่อายุประมาณ 5-6 ปี และพบได้บ่อยขึ้นเมื่อเข้าสู่วัยเรียน ก่อนเข้าสู่วัยรุ่น พบในเด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิงใกล้เคียงกัน แต่หลังเริ่มมีประจำเดือน ไมเกรนจะพบในเด็กผู้หญิงมากกว่า เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศ

อาการไมเกรนในเด็กแตกต่างจากผู้ใหญ่อย่างไร?

ไมเกรนในเด็กอาจไม่เหมือนภาพที่หลายคนคุ้นเคย เด็กมักอธิบายอาการได้ไม่ชัดเจน และอาการอาจแตกต่างจากผู้ใหญ่ เช่น

• ปวดศีรษะทั้งสองข้างมากกว่าปวดข้างเดียว
• ระยะเวลาปวดสั้นกว่า บางครั้งเพียง 1-2 ชั่วโมง
• อยากนอน เมื่อหลับแล้วอาการดีขึ้น
• ซีด เหงื่อออก หรือเบื่ออาหาร
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ไม่ชอบแสงหรือเสียงดัง
• ไม่อยากเล่น ไม่อยากทำกิจกรรม

เด็กเล็กบางคนอาจบอกได้เพียงว่า "หนูปวดหัว" แล้วเดินไปนอนในห้องมืด ซึ่งอาจเป็นอาการของไมเกรนได้

อาการเตือน (Aura) พบได้หรือไม่?

พบได้ แต่ไม่บ่อยเท่าผู้ใหญ่ เด็กบางคนอาจมีอาการก่อนปวดศีรษะ เช่น

• เห็นแสงวาบ
• เห็นเส้นซิกแซก
• มองภาพพร่ามัว
• ชาหรืออ่อนแรงชั่วคราว
• พูดลำบากชั่วคราว

อย่างไรก็ตาม หากเป็นครั้งแรก หรือมีอาการผิดปกติทางระบบประสาท ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์เพื่อแยกโรคอื่นก่อน

เด็กบางคนไม่ได้ปวดหัว แต่ปวดท้องแทน จริงหรือไม่?

จริง — เด็กบางคนมีภาวะที่เรียกว่า Abdominal Migraine อาการได้แก่ ปวดท้องเป็น ๆ หาย ๆ คลื่นไส้ อาเจียน ซีด โดยไม่มีสาเหตุจากโรคทางเดินอาหาร อาการมักเกิดเป็นครั้ง ๆ และหายเป็นปกติระหว่างช่วงที่ไม่มีอาการ เด็กกลุ่มนี้จำนวนไม่น้อย เมื่อโตขึ้นจะเปลี่ยนเป็นไมเกรนแบบปวดศีรษะ

อะไรเป็นปัจจัยกระตุ้นไมเกรนในเด็ก?

คล้ายกับผู้ใหญ่ ได้แก่

• นอนดึก นอนน้อย อดอาหาร ดื่มน้ำน้อย
• ความเครียดจากการเรียนและการสอบ
• การเล่นเกมหรือใช้หน้าจอเป็นเวลานาน
• แสงจ้า อากาศร้อน
• การออกกำลังกายหนักโดยไม่ดื่มน้ำ

เด็กแต่ละคนมีปัจจัยกระตุ้นแตกต่างกัน การจดบันทึกอาการช่วยให้ค้นหาสาเหตุได้ง่ายขึ้น

เมื่อไรที่ควรรีบพาลูกไปพบแพทย์?

แม้ไมเกรนจะพบได้ในเด็ก แต่ไม่ใช่อาการปวดศีรษะทุกครั้งจะเป็นไมเกรน ควรรีบพบแพทย์หากเด็กมีอาการ เช่น

เด็กที่เป็นไมเกรนต้องตรวจ MRI ทุกคนหรือไม่?

ไม่จำเป็น หากเด็กมีอาการเข้าได้กับไมเกรน ตรวจร่างกายทางระบบประสาทปกติ และไม่มีสัญญาณอันตราย ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องตรวจ MRI สมอง แพทย์จะพิจารณาตรวจเพิ่มเติมเมื่อมีข้อบ่งชี้ เช่น อาการผิดปกติทางระบบประสาท ปวดศีรษะรูปแบบใหม่ อาการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม หรือมีสัญญาณอันตรายจากการซักประวัติหรือการตรวจร่างกาย

การรักษาไมเกรนในเด็กทำอย่างไร?

เป็นพื้นฐานที่สำคัญที่สุด ได้แก่

• นอนให้เพียงพอ เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน
• รับประทานอาหารเช้า ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• ลดเวลาใช้หน้าจอ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• จัดการความเครียด

ในเด็กหลายคน การปรับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียวก็ช่วยลดอาการได้มาก

หากเริ่มมีอาการ ควรให้ยาเร็วที่สุด ยาที่ใช้บ่อย ได้แก่ Paracetamol และ Ibuprofen ในเด็กโตหรือวัยรุ่นที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาใช้ Triptans บางชนิดที่ได้รับการรับรองสำหรับเด็กตามช่วงอายุและข้อบ่งใช้

หากเด็กมีอาการบ่อย เช่น ปวดหลายวันต่อเดือน ขาดเรียนบ่อย กระทบต่อคุณภาพชีวิต หรือใช้ยาแก้ปวดบ่อย แพทย์อาจพิจารณายาป้องกันไมเกรน โดยการเลือกยาจะคำนึงถึงอายุ น้ำหนัก โรคร่วม ผลข้างเคียง และหลักฐานทางการแพทย์ในเด็ก ปัจจุบันยาป้องกันบางชนิดที่ใช้ในผู้ใหญ่ยังมีข้อมูลในเด็กไม่มาก จึงต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

เด็กจะเป็นไมเกรนไปตลอดชีวิตหรือไม่?

ไม่จำเป็น เด็กจำนวนมากมีอาการดีขึ้นเมื่อโตขึ้น บางคนมีอาการหายไปหลายปี บางคนอาจกลับมาเป็นอีกในวัยผู้ใหญ่ และบางรายอาจมีอาการต่อเนื่อง แต่สามารถควบคุมได้ดีด้วยการรักษาที่เหมาะสม

การเริ่มดูแลตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดผลกระทบต่อการเรียน การเข้าสังคม และคุณภาพชีวิตของเด็กได้มาก

พ่อแม่ควรช่วยลูกอย่างไร?

สิ่งสำคัญที่สุด คือความเข้าใจ เด็กที่เป็นไมเกรนไม่ได้แกล้งป่วย และไม่ได้ขาดความอดทน หากลูกบ่นปวดศีรษะบ่อย ควรสังเกต

• ปวดเมื่อไร ปวดนานแค่ไหน
• มีคลื่นไส้หรืออาเจียนหรือไม่
• มีไข้หรือไม่
• มีปัจจัยกระตุ้นอะไรบ้าง
• ขาดเรียนหรือหยุดกิจกรรมบ่อยหรือไม่

การจด Migraine Diary และพามาพบแพทย์พร้อมข้อมูลเหล่านี้ จะช่วยให้วินิจฉัยและวางแผนการรักษาได้ง่ายขึ้น

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com