ปวดหัวแบบนี้...ไมเกรนหรือเปล่า?

หลายคนเคยมีอาการปวดหัว และมักเรียกรวม ๆ ว่า "ไมเกรน" แต่ในความเป็นจริง อาการปวดศีรษะมีหลายชนิด และไม่ใช่ทุกอาการปวดหัวจะเป็นไมเกรน

บางคนทานยาไมเกรนทั้งที่ไม่ได้เป็นไมเกรน ขณะที่บางคนเป็นไมเกรนมานานหลายปีแต่ไม่เคยได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง ทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลงโดยไม่จำเป็น

บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่า อาการปวดหัวแบบไหนน่าจะเป็นไมเกรน แบบไหนเป็นอาการปวดหัวจากความเครียด และเมื่อไหร่ที่อาการปวดหัวอาจเป็นสัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์

อาการปวดหัวแบ่งได้หลายชนิด

อาการปวดศีรษะสามารถแบ่งได้เป็นหลายประเภท แต่ชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด ได้แก่

• ไมเกรน (Migraine)
• ปวดศีรษะจากความเครียด (Tension-type headache)
• ปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์ (Cluster headache)
• ปวดศีรษะจากไซนัสอักเสบ
• ปวดศีรษะจากสาเหตุอันตราย เช่น เลือดออกในสมอง เยื่อหุ้มสมองอักเสบ หรือเนื้องอกในสมอง

แต่ในคลินิกโรคสมอง ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะอยู่ในสองกลุ่มแรก คือ ไมเกรน และ ปวดศีรษะจากความเครียด

ลักษณะของไมเกรน

ไมเกรนเป็นโรคของสมองที่ทำให้ระบบประมวลผลความเจ็บปวดไวผิดปกติ ไม่ใช่เพียงอาการปวดหัวธรรมดา ลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ปวดตุบ ๆ หรือปวดเป็นจังหวะ
• มักปวดข้างเดียว แต่บางครั้งอาจปวดสองข้างได้
• ปวดระดับปานกลางถึงรุนแรง
• ปวดมากขึ้นเมื่อเดิน ขึ้นบันได หรือออกแรง
• คลื่นไส้หรืออาเจียน
• แพ้แสง แพ้เสียง บางคนแพ้กลิ่น
• อยากนอนพักในห้องมืดและเงียบ

อาการมักเป็นนาน 4–72 ชั่วโมง หากไม่ได้รับการรักษา

ปวดหัวจากความเครียดต่างจากไมเกรนอย่างไร?

อาการปวดศีรษะจากความเครียดเป็นอาการปวดหัวที่พบได้บ่อยที่สุด ผู้ป่วยมักอธิบายว่า

• ปวดตื้อ ๆ เหมือนมีอะไรมารัดรอบศีรษะ หรือเหมือนใส่หมวก/คาดผ้าแน่น ๆ
• ปวดทั้งสองข้าง ความรุนแรงไม่มาก ยังสามารถทำงานต่อได้
• ไม่ค่อยมีคลื่นไส้ ไม่ค่อยแพ้แสงหรือเสียง

มักสัมพันธ์กับความเครียด พักผ่อนน้อย ใช้คอมพิวเตอร์นาน และกล้ามเนื้อคอและบ่าตึง

ปวดหัวจากคอเกิดขึ้นได้จริงหรือไม่?

ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมีอาการปวดเริ่มจากต้นคอ แล้วร้าวขึ้นมาด้านหลังศีรษะ อาการนี้อาจสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อคอตึง ข้อต่อกระดูกคอ การนั่งทำงานนาน และท่าทางที่ไม่เหมาะสม

อย่างไรก็ตาม บางคนที่เป็นไมเกรนก็อาจมีอาการปวดคอร่วมด้วยตั้งแต่ก่อนปวดศีรษะ ดังนั้นอาการปวดคอเพียงอย่างเดียวจึงไม่สามารถใช้แยกโรคได้ จำเป็นต้องพิจารณาอาการทั้งหมดร่วมกัน

แล้วเมื่อไหร่ควรกังวลว่าอาจไม่ใช่ไมเกรน?

แม้อาการปวดหัวส่วนใหญ่จะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่มีบางลักษณะที่ควรรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตราย

ควรตรวจ MRI สมองทุกคนหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่จำเป็น ผู้ป่วยไมเกรนส่วนใหญ่สามารถวินิจฉัยได้จากประวัติอาการและการตรวจร่างกายโดยแพทย์

การตรวจ MRI หรือ CT สมองจะพิจารณาเป็นรายบุคคล โดยเฉพาะในผู้ที่มีสัญญาณอันตราย มีผลตรวจทางระบบประสาทผิดปกติ หรือมีอาการที่ไม่เข้าได้กับไมเกรนทั่วไป การตรวจภาพสมองโดยไม่จำเป็น ไม่ได้ช่วยให้วินิจฉัยไมเกรนได้แม่นยำขึ้น และอาจทำให้เกิดความกังวลจากความผิดปกติที่ไม่เกี่ยวข้องกับอาการปวดศีรษะ

หากสงสัยว่าเป็นไมเกรน ควรทำอย่างไร?

หากอาการปวดศีรษะเกิดขึ้นซ้ำ ๆ ควรเริ่มจดบันทึกอาการ เช่น

• ปวดวันไหน ปวดนานกี่ชั่วโมง ปวดบริเวณใด
• ความรุนแรงของอาการ มีคลื่นไส้หรือแพ้แสงหรือไม่
• ก่อนปวดมีสิ่งกระตุ้นอะไร เช่น อดนอน อดอาหาร หรือมีความเครียด
• รับประทานยาอะไรแล้วอาการดีขึ้นหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำ และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

คลังความรู้โรคสมอง

www.dradisak.com